ابراهیم پشتکوهی: «ذرات آشوب» برای آگاهیبخشی و ثبت تاریخ تولید شده است
ابراهیم پشتکوهی، کارگردان نمایش «ذرات آشوب»، در گفتوگویی به نقش آگاهیبخش تئاتر و انگیزههای خود برای خلق این اثر پرداخته و آن را تلاشی برای بازخوانی بخشی کمتر دیدهشده از تاریخ هرمز میداند.
تئاتر؛ ابزاری برای احیای تاریخ فراموششده
انتخاب رویداد «آزادسازی هرمز از اشغال پرتغالیها» در این نمایش، فراتر از یک انتخاب هنری، به نوعی واکنش به کمرنگ شدن بخشی از تاریخ به شمار میآید. پشتکوهی به بیاطلاعی عمومی از دوران صدساله اشغال هرمز اشاره کرده و میگوید: «به قول ویل دورانت، کسانی که تاریخ را نمیدانند، محکوم به تکرار آن هستند. تماشاگران با دیدن این نمایش و مواجهه با حقیقت، حیرتزده میشوند؛ چون هنر وظیفهای فراتر از سرگرمی دارد و آن هم آگاهیبخشی است. تئاتر، خانه اندیشه است و ما مخاطب را به تفکر درباره موضوعی دعوت کردیم که کمتر به آن پرداخته شده است.»
راز درخشش بینالمللی «ذرات آشوب»
پشتکوهی درباره جذابیت این اثر برای مخاطبان خارجی معتقد است: «این تئاتر برای مصرف مقطعی ساخته نشده است. زیباییشناسی و تکنیکهایی مانند شیوهی اجرایی "میرهولد"، بدن شاعرانه و تئاتر درونگرا، همراه با موسیقی بهرنگ عباسپور، بستری را فراهم کرد تا داستان بهدرستی منتقل شود. این مؤلفهها برای داوران و مخاطبان بینالمللی بسیار جذاب بود و نقاط قوت کار ما محسوب میشد.»
آیین «زار»؛ ابزاری برای روایت دراماتیک
پشتکوهی درباره پیوند فرهنگ بومی و درام در این اثر میگوید: «آیین "زار" در اینجا نه یک عنصر فولکلوریک تزئینی، بلکه ابزاری برای روایت است؛ بستری که به ما اجازه میدهد شخصیت "کاپیتان بلایت" را به چالش بکشیم و از پا درآوریم؛ البته این نقشه در جریان نمایش، با خیانت یک جاسوس ناکام میماند.»
چالشهای تبلیغ در شرایط دشوار
او با قدردانی از تلاشهای «باشگاه تئاتر سوره» برای تبلیغ این اثر، درباره چالشهای دسترسی به مخاطب میگوید: «نمیدانم دقیقاً چقدر اثر در فضای مجازی دیده شده، چون اینترنت بهتازگی متصل شده است؛ اما اگر اتفاقی افتاده، مرهون تلاشهای آنها بوده است. هدف ما این است که بتوانیم آگاهیبخشی داشته باشیم و مخاطب را در جریان بگذاریم.»
هنر؛ فراتر از استقبال عمومی
پشتکوهی با تأکید بر رسالت هنرمند در شرایط سخت فرهنگی بیان میکند: «استقبال مخاطب مسئلهای ثانویه است؛ اگر ملاکمان فقط استقبال باشد، نمیتوانیم اثری بسازیم. وظیفه ما تولید اثری است که ردی از خود در تاریخ به جا بگذارد. تئاتر کار کردن در این شرایط سخت است، اما اگر هدف، نقطه بالاتری باشد، تمامی جوانب را در نظر میگیریم.»
در پایان، این کارگردان از تمرینات نمایش «یخ کف دست بخار میشود» با گروه بازیگری خود خبر داد و افزود: «نمایشنامه جدیدی به نام "خدای چیزهای کوچک" را نوشتهام که مرتبط با اتفاقات اخیر سرزمینمان است و در صورت فراهم شدن شرایط، مقدمات اجرای آن را مهیا خواهیم کرد.»
پشتکوهی همچنین از همراهی صمیمانه «اتابک نادری» و «امیرحسین شفیعی» که در کنار او بودند، قدردانی کرد.