خدیجه کبری (س): همسر نبوت و مادر امامت در تاریخ اسلام

حضرت خدیجه (س) از بزرگ‌ترین بانوان تاریخ اسلام به شمار می‌آید که در دوران پیش از اسلام به ثروتی چشمگیر رسید و به عنوان نخستین زن مسلمان، به دعوت پیامبر اکرم (ص) پاسخ مثبت داد و در گسترش دین اسلام نقش مؤثری ایفا کرد.

زندگی و ثروت خدیجه (س)

محمد جواد گودینی، پژوهشگر تاریخ اسلام، در یادداشتی به مناسبت سالروز وفات حضرت خدیجه (س) بیان کرده که ایشان، خدیجه بنت خویلد (س) از برترین بانوان صدر اسلام به شمار می‌رود و به اجماع مورخان، نخستین زنی است که در برابر دعوت آسمانی اسلام ایستاد و از آن حمایت کرد. وی در سال‌های پیش از عام‌الفیل در مکه معظمه زاده شده و پدرش، خویلد بن اسد، از بزرگان قبیله قریش و مادرش، فاطمه بنت زائدة بن أصم، بود.

خدیجه (س) در زمان پیش از اسلام به ثروت بسیاری دست یافت و با بهره‌گیری از هوش تجاری خود، دارایی‌اش را که از دو همسر درگذشته‌اش به ارث برده بود، صرف تجارت کرد و به یکی از ثروتمندترین زنان قریش تبدیل شد. او در آن دوران به کمک به تهی‌دستان و نیازمندان می‌پرداخت و بخش بزرگی از اموالش را به آنها اختصاص می‌داد.

نقش او در تجارت و ازدواج با پیامبر (ص)

خدیجه (س) شخصیتی خردمند، پارسا و با مهارت‌های تجاری بالا بود و فعالیت‌های او در آن زمان در میان تجار مکه بی‌نظیر بود. او لقب‌هایی چون طاهره، کبری، ام المؤمنین، سیدة النسوة، صدیقه و مبارکه را دارا بود. زمانی که پیامبر خدا (ص) به سن بیست سالگی رسید، عمویش ابوطالب به وی پیشنهاد همکاری با خدیجه (س) را مطرح کرد، پیشنهاد که در نهایت منجر به آغاز یک همکاری تجاری شد.

خدیجه (س) پیامبر (ص) را که به امانت‌داری و فضایل اخلاقی شناخته شده بود، به عنوان وکیل کاروان تجاری خود انتخاب کرد. در جریان سفرهای تجاری به شام، او همچنین خادم خود «میسره» را مأمور کرد تا رفتارهای پیامبر (ص) را زیر نظر داشته باشد. میسره پس از بازگشت، تحت تأثیر شخصیت و رفتار پیامبر قرار گرفت و این امر باعث شد که خدیجه (س) به او تمایل پیدا کند.

خدیجه (س) که در آن زمان مجرد بود و خواستگاران فراوانی داشت، به پیامبر (ص) پیغام داد و به تمایل خود برای ازدواج با او اشاره کرد. این ازدواج به توافقات عموهای پیامبر (ص) انجام شد و زندگی مشترک آنها آغاز گردید.

دستاوردهای خدیجه (س) و تأثیرات او

خدیجه کبری (س) نخستین همسر پیامبر (ص) و مادر تمامی فرزندان او به جز ابراهیم است. او همچنین مادر حضرت فاطمه زهرا (س) بود که نسل پیامبر (ص) از او ادامه یافت. مورخان معتقدند که خدیجه (س) هنگام ازدواج با پیامبر (ص) ۴۰ ساله بود و با وجود برخی اختلافات در منابع تاریخی، سن او در این زمان مورد تأیید است.

این بانوی بزرگ به عنوان الگویی از فضیلت‌های انسانی و اخلاقی برای زنان مسلمان شناخته می‌شود و در نقش یاری‌رسان پیامبر (ص) در گسترش اسلام در سال‌های نخستین بعثت و در برابر شرک و بت‌پرستی، تأثیر زیادی بر جا گذاشته است. رسول خدا (ص) او را از برترین زنان توصیف کرده و فضایل او را گرامی داشته است.

وفات خدیجه (س) و یادهای او

خدیجه (س) پس از طی دوران سخت تحت فشار اقتصادی مشرکان، در سن ۶۵ سالگی درگذشت. این رخداد تلخ به همراه وفات عموی پیامبر (ص) در همان سال، تأثیر عمیقی بر زندگی پیامبر گذاشت و سال‌ها بعد او این سال را «عام الحزن» نامید. پیامبر (ص) پس از درگذشت همسرش همواره با احترام از او یاد می‌کرد و فداکاری‌هایش در راه گسترش اسلام را فراموش نمی‌کرد.

خدیجه کبری (س) نه تنها از زنان نامدار تاریخ اسلام به شمار می‌رود، بلکه نقشی کلیدی در ایجاد و گسترش اسلام در شرایط سخت سال‌های آغازین بازی کرده است. او الگویی ممتاز برای تمام مسلمانان و دوستداران حق و حقیقت در سراسر جهان می‌باشد.